Excel-functies

Een formule maken

Een formule begint altijd met =. Daarna volgt een berekening met cellen, zoals =B2*C2, of een functie, zoals =SOM(B2:B6). Verandert er een getal, dan rekent Excel meteen opnieuw.

Formules doorvoeren en kopiëren

Sleep de vulgreep, het blokje rechtsonder de cel, naar beneden, en Excel past de formule voor elke rij aan: =B2*C2 wordt =B3*C3. Dubbelklikken op de vulgreep gaat nog sneller.

Rekenvolgorde en haakjes

Excel rekent eerst haakjes uit, dan machten, dan vermenigvuldigen en delen, en pas daarna optellen en aftrekken. Met haakjes bepaal je zelf de volgorde.

Absolute verwijzing ($)

Een $ zet een deel van een verwijzing vast, zodat het niet verschuift als je een formule doorvoert. $A$1 blijft altijd A1. Met F4 wissel je tussen de vormen.

Procenten berekenen

Voor Excel is 21% gewoon 0,21. Een percentage van een bedrag is =bedrag*21%, en met btw erbij is het =bedrag*(1+21%).

Werken met meerdere werkbladen

Een cel op een ander werkblad gebruik je met de naam van het blad, een uitroepteken en de cel: =Prijzen!B2. Met =SOM(Jan:Mrt!B2) tel je dezelfde cel op over meerdere bladen.

Getallen opmaken

Een getalnotatie verandert hoe een getal eruitziet, bijvoorbeeld als bedrag, procent of datum, zonder het getal zelf te veranderen. Je kiest ze op het tabblad Start of met Ctrl + 1.

SOM

Engels: SUM

SOM maakt het totaal van wat je selecteert, zoals =SOM(C2:C6). Tekst en lege cellen laat de functie gewoon links liggen.

Aftrekken, vermenigvuldigen en delen

Voor aftrekken, vermenigvuldigen en delen gebruik je in Excel geen functie, maar een rekenteken: =A2-B2, =A2*B2 en =A2/B2. Alleen voor optellen bestaat SOM.

GEMIDDELDE

Engels: AVERAGE

GEMIDDELDE geeft je het gemiddelde van wat je selecteert. Een lege cel telt niet mee, een 0 wel.

MIN en MAX

Engels: MIN, MAX

MIN geeft de laagste en MAX de hoogste waarde uit een reeks getallen. De functies heten in elke taalversie hetzelfde.

ABS, MACHT en WORTEL

Engels: ABS, POWER, SQRT

ABS geeft een getal zonder minteken, MACHT verheft een getal tot een macht en WORTEL geeft de vierkantswortel.

AANTAL en AANTALARG

Engels: COUNT, COUNTA

AANTAL telt cellen met een getal. AANTALARG telt alle cellen die niet leeg zijn, dus ook tekst.

AANTAL.ALS

Engels: COUNTIF

AANTAL.ALS vertelt hoeveel cellen voldoen aan wat je vraagt, zoals =AANTAL.ALS(A2:A6;"Gent").

AANTALLEN.ALS

Engels: COUNTIFS

AANTALLEN.ALS telt de rijen die aan meerdere voorwaarden tegelijk voldoen. Je geeft per voorwaarde een bereik en een waarde.

SOM.ALS

Engels: SUMIF

SOM.ALS maakt een totaal van alleen de rijen die jij wilt: eerst waar je zoekt, dan wat je zoekt, dan wat je optelt.

SOMMEN.ALS

Engels: SUMIFS

SOMMEN.ALS telt op met meerdere voorwaarden. Het optelbereik staat vooraan, daarna volgen de paren van bereik en voorwaarde.

GEMIDDELDE.ALS

Engels: AVERAGEIF

GEMIDDELDE.ALS berekent het gemiddelde van alleen de rijen die aan een voorwaarde voldoen, zoals de gemiddelde omzet van Gent.

MAX.ALS.VOORWAARDEN

Engels: MAXIFS

MAX.ALS.VOORWAARDEN geeft het hoogste getal van alleen de rijen die aan je voorwaarden voldoen, zoals de hoogste omzet van Gent. MIN.ALS.VOORWAARDEN geeft het laagste.

Jokertekens

Met * zoek je naar nul of meer tekens en met ? naar precies één teken. "BE*" vindt alles wat met BE begint.

WAAR en ONWAAR

Een vergelijking zoals =B2>100 geeft WAAR of ONWAAR. Die uitkomst gebruik je in ALS, in AANTAL.ALS en bij het filteren.

ALS

Engels: IF

Met ALS laat je Excel kiezen: klopt de test, dan krijg je de ene uitkomst, anders de andere. Bijvoorbeeld =ALS(C2>500;"Hoog";"Laag").

ALS.VOORWAARDEN

Engels: IFS

ALS.VOORWAARDEN test een reeks voorwaarden na elkaar en geeft de uitkomst van de eerste die klopt. Zo vermijd je geneste ALS-formules.

EN, OF en NIET

Engels: AND, OR, NOT

EN geeft WAAR als alle voorwaarden kloppen. OF geeft WAAR als er minstens één klopt. Je gebruikt ze meestal binnen ALS.

ALS.FOUT

Engels: IFERROR

ALS.FOUT toont een eigen waarde wanneer een formule een fout geeft, en anders gewoon het resultaat.

ISGETAL en ISLEEG

Engels: ISNUMBER, ISBLANK

ISGETAL geeft WAAR als een cel een getal bevat, ISLEEG als ze leeg is. Je gebruikt ze meestal in ALS, om te controleren voor je rekent.

VERT.ZOEKEN

Engels: VLOOKUP

Met VERT.ZOEKEN laat je Excel iets opzoeken in een tabel: het vindt je code links en leest rechts de bijbehorende prijs of naam. Eindig met ONWAAR voor een exacte match.

HORIZ.ZOEKEN

Engels: HLOOKUP

HORIZ.ZOEKEN zoekt een waarde in de bovenste rij van een tabel en geeft wat in dezelfde kolom eronder staat. Handig als je gegevens naast elkaar staan, zoals maanden.

X.ZOEKEN

Engels: XLOOKUP

Met X.ZOEKEN wijs je aan waar Excel moet zoeken en waar het antwoord staat. Het werkt in beide richtingen en zoekt standaard exact. Je hebt wel Excel 2021 of 365 nodig.

INDEX en VERGELIJKEN

Engels: INDEX, MATCH

VERGELIJKEN vertelt op welke plaats iets staat, en INDEX haalt op wat op die plaats staat. Samen zoeken ze in elke richting, en dat in elke Excel-versie.

X.VERGELIJKEN

Engels: XMATCH

X.VERGELIJKEN geeft de plaats van een waarde in een lijst, zoals VERGELIJKEN, maar zoekt standaard exact en kan ook onderaan beginnen. Werkt in Excel 2021 en 365.

LINKS, RECHTS en DEEL

Engels: LEFT, RIGHT, MID

LINKS en RECHTS nemen tekens vanaf het begin of het einde van een tekst. DEEL neemt een stuk uit het midden.

SPATIES.WISSEN

Engels: TRIM

SPATIES.WISSEN verwijdert spaties vooraan en achteraan, en maakt van dubbele spaties in het midden enkele spaties.

LENGTE

Engels: LEN

LENGTE telt hoeveel tekens er in een cel staan, spaties en leestekens inbegrepen.

HOOFDLETTERS en KLEINE.LETTERS

Engels: UPPER, LOWER, PROPER

HOOFDLETTERS zet een tekst in hoofdletters, KLEINE.LETTERS in kleine letters, en BEGINLETTERS geeft elk woord een hoofdletter vooraan.

VIND.SPEC en VIND.ALLES

Engels: SEARCH, FIND

Beide functies geven de positie van een tekst in een andere tekst. VIND.SPEC negeert hoofdletters en kent jokertekens, VIND.ALLES niet.

Tekst samenvoegen

Engels: CONCAT, TEXTJOIN

Voeg cellen samen met het &-teken, bijvoorbeeld =A2&" "&B2. Voor lange lijsten gebruik je TEKST.COMBINEREN.

SUBSTITUEREN en VERVANGEN

Engels: SUBSTITUTE, REPLACE

SUBSTITUEREN vervangt een bepaalde tekst door een andere tekst, op elke plaats waar die voorkomt.

TEKST.VOOR en TEKST.NA

Engels: TEXTBEFORE, TEXTAFTER

TEKST.VOOR geeft alles vóór een scheidingsteken en TEKST.NA alles erachter. Beschikbaar in Excel 365.

TEKST.SPLITSEN

Engels: TEXTSPLIT

TEKST.SPLITSEN verdeelt tekst over kolommen of rijen, telkens waar een scheidingsteken staat. Eén formule, en de stukken lopen vanzelf over. Beschikbaar in Excel 365 en 2024.

TEKST

Engels: TEXT

Met TEKST bepaal je hoe een getal of datum eruitziet in een tekst, zoals =TEKST(A1;"dd-mm-jjjj").

WAARDE

Engels: VALUE

WAARDE maakt van een getal dat als tekst in een cel staat weer een echt getal, zodat je ermee kunt rekenen.

AFRONDEN

Engels: ROUND

Met AFRONDEN kies je hoeveel cijfers na de komma overblijven. Opmaak verandert alleen wat je ziet, AFRONDEN verandert de waarde zelf.

AFRONDEN.BOVEN en AFRONDEN.BENEDEN

Engels: CEILING, FLOOR

AFRONDEN.BOVEN rondt naar boven af op een veelvoud, zoals een kwartier of een doos van 6. AFRONDEN.BENEDEN rondt naar beneden af.

REST en INTEGER

Engels: MOD, INT

INTEGER rondt een getal naar beneden af op een geheel getal, en REST geeft wat er overblijft na een deling. Samen geven ze een deling met rest.

GROOTSTE en KLEINSTE

Engels: LARGE, SMALL

GROOTSTE geeft de op een na of de zoveelste hoogste waarde. KLEINSTE doet hetzelfde van onderaf. Ideaal voor een top 3.

MEDIAAN en MODUS

Engels: MEDIAN, MODE

MEDIAAN geeft de middelste waarde en MODUS de waarde die het vaakst voorkomt. Allebei zijn ze minder gevoelig voor uitschieters dan het gemiddelde.

REEKS en ASELECTTUSSEN

Engels: SEQUENCE, RANDBETWEEN

REEKS maakt in één keer een rij opeenvolgende getallen, zoals 1 tot 10. ASELECTTUSSEN geeft een willekeurig geheel getal tussen twee grenzen.

BET, HW en TW

Engels: PMT, PV, FV

BET geeft het bedrag per termijn van een lening, HW hoeveel je kunt lenen met een vast bedrag per maand, en TW wat je spaargeld na een tijd waard is.

DATUM

Engels: DATE

DATUM maakt een echte datum uit een jaar, een maand en een dag. De volgorde is altijd jaar, maand, dag.

JAAR, MAAND en DAG

Engels: YEAR, MONTH, DAY

JAAR, MAAND en DAG halen het jaar, de maand of de dag uit een datum. Met WEEKDAG en ISO.WEEKNUMMER vind je de dag van de week en het weeknummer.

VANDAAG

Engels: TODAY

VANDAAG geeft de datum van vandaag en wordt automatisch bijgewerkt. De haakjes blijven leeg.

DATUMVERSCHIL

Engels: DATEDIF

DATUMVERSCHIL berekent het verschil tussen twee datums in jaren, maanden of dagen, zoals =DATUMVERSCHIL(A2;B2;"Y") voor een leeftijd.

NETTO.WERKDAGEN en WERKDAG

Engels: NETWORKDAYS, WORKDAY

NETTO.WERKDAGEN telt de werkdagen tussen twee datums. Weekends tellen niet mee en feestdagen geef je zelf op.

Rekenen met tijd

Een tijd is voor Excel een deel van een dag: 12:00 is 0,5. Zo reken je uit hoe lang iemand werkte, met =C2-B2, en met *24 maak je er uren van, bijvoorbeeld voor het loon.

TIJD, UUR en MINUUT

Engels: TIME, HOUR, MINUTE

TIJD maakt een tijd uit een uur, minuten en seconden. UUR en MINUUT halen die delen er weer uit, zoals het uur 17 uit 17:45.

Sorteren en filteren

Sorteren zet de hele tabel in een andere volgorde, filteren verbergt tijdelijk rijen. Klik in je tabel en kies de knoppen op het tabblad Gegevens.

SUBTOTAAL

Engels: SUBTOTAL

SUBTOTAAL rekent alleen met de rijen die zichtbaar zijn na een filter. Met functienummer 9 tel je op, met 1 bereken je het gemiddelde en met 3 tel je gevulde cellen.

Grafiek maken

Selecteer je labels en cijfers met de titels erbij, en kies Invoegen > Grafieken. Een lijn toont verloop, een kolom vergelijkt, een cirkel toont delen van een geheel.

Draaitabel maken

Met een draaitabel herleid je een lange lijst tot een overzicht per groep. Klik in je gegevens, kies Invoegen > Draaitabel en sleep de velden naar Rijen en Waarden.

Werken met tabellen

Maak van je lijst een Excel-tabel met Ctrl + T. De tabel groeit mee met nieuwe rijen, krijgt filterknoppen en een totaalrij, en je formules gebruiken kolomnamen: =SOM(Verkoop[Totaal]).

Voorwaardelijke opmaak

Met voorwaardelijke opmaak kleurt Excel een cel vanzelf als ze aan een regel voldoet, zoals rood onder 0. Verandert de waarde, dan verandert de kleur mee. Je vindt het op het tabblad Start.

Benoemde bereiken

Geef een cel of bereik een naam, zoals Btw of Punten, en gebruik die naam in je formules: =SOM(Punten) in plaats van =SOM(C2:C6). Dat leest makkelijker, en een naam schuift nooit mee.

Keuzelijst maken

Met een keuzelijst kies je de waarde van een cel uit een lijst, in plaats van ze te typen. Zo voorkom je tikfouten. Je maakt ze via Gegevens > Gegevensvalidatie > Lijst.

Rijen en kolommen blokkeren

Met Titels blokkeren blijft je titelrij of eerste kolom staan terwijl je scrolt. Je vindt het op het tabblad Beeld. Zo weet je in een lange lijst altijd wat er in elke kolom staat.

Plakken speciaal

Met Plakken speciaal plak je alleen wat je nodig hebt: de waarden zonder formules, alleen de opmaak, of rijen en kolommen omgewisseld. Druk na het kopiëren op Ctrl + Alt + V.

Een werkblad afdrukken

Kijk eerst in het afdrukvoorbeeld via Bestand > Afdrukken, of met Ctrl + P. Op het tabblad Pagina-indeling kies je een liggende pagina, een afdrukbereik en een titelrij voor elke pagina.

Tekst naar kolommen

Met Gegevens > Tekst naar kolommen verdeel je één kolom over meerdere kolommen, bij elke spatie, komma of puntkomma. Handig voor namen of een geplakte export.

Snel aanvullen

Snel aanvullen vult een kolom aan volgens het voorbeeld dat je zelf typt, zoals de voornaam uit een volledige naam. Je vindt het op Gegevens, of je drukt op Ctrl + E.

Dubbele waarden verwijderen

Met Gegevens > Dubbele waarden verwijderen haal je rijen weg die meer dan één keer in je lijst staan. Je kiest zelf op welke kolommen Excel vergelijkt.

Zoeken en vervangen

Met Start > Zoeken en selecteren > Vervangen, of Ctrl + H, pas je een woord of teken in alle cellen tegelijk aan. Zoeken zonder vervangen doe je met Ctrl + F.

UNIEK

Engels: UNIQUE

UNIEK geeft een lijst zonder dubbele waarden. Je typt de formule in één cel en het resultaat loopt vanzelf over. Beschikbaar in Excel 2021 en 365.

SORTEREN

Engels: SORT

SORTEREN geeft een gesorteerde kopie van je gegevens, die zichzelf bijwerkt als de bron wijzigt. Beschikbaar in Excel 2021 en 365.

FILTER

FILTER haalt alle rijen op die jij wilt zien, terwijl VERT.ZOEKEN stopt bij de eerste. Je hebt wel Excel 2021 of 365 nodig.

SOMPRODUCT

Engels: SUMPRODUCT

SOMPRODUCT vermenigvuldigt kolommen rij per rij en telt de resultaten op. Handig voor totalen zonder hulpkolom en voor gewogen gemiddelden.

KIEZEN.KOLOMMEN

Engels: CHOOSECOLS

KIEZEN.KOLOMMEN toont alleen de kolommen van een tabel die je kiest, in de volgorde die je wilt. KIEZEN.RIJEN, NEMEN en WEGLATEN doen dat met rijen. Werkt in Excel 365 en 2024.

LET

Met LET geef je een tussenresultaat een naam binnen je formule. Excel rekent het één keer uit, en een lange formule leest makkelijker. Werkt in Excel 2021 en 365.

#WAARDE!

#WAARDE! betekent dat een formule het verkeerde type gegevens krijgt, meestal tekst waar Excel een getal verwacht.

#N/B

#N/B betekent 'niet beschikbaar': een opzoekfunctie zoals VERT.ZOEKEN vindt de waarde niet. In de Engelse Excel heet deze fout #N/A.

#DEEL/0!

#DEEL/0! betekent dat je door nul deelt of door een lege cel. In de Engelse Excel heet deze fout #DIV/0!.

#NAAM?

#NAAM? betekent dat Excel iets in je formule niet herkent: meestal een verkeerd gespelde functie, of tekst zonder aanhalingstekens.

#VERW!

#VERW! betekent dat een formule verwijst naar een cel die niet meer bestaat, meestal omdat je een rij, kolom of blad verwijderde. In de Engelse Excel heet deze fout #REF!.

#OVERLOOP!

#OVERLOOP! betekent dat een formule meer cellen wil vullen dan er vrij zijn. Je ziet de fout bij UNIEK, SORTEREN en FILTER. In de Engelse Excel heet ze #SPILL!.

#GETAL!

#GETAL! betekent dat een berekening geen geldig getal oplevert, zoals de wortel uit een negatief getal of een uitkomst die te groot is. In de Engelse Excel heet deze fout #NUM!.

#BEREKENEN!

#BEREKENEN! betekent dat een nieuwere functie zoals FILTER een lege uitkomst geeft: geen enkele rij voldoet aan je voorwaarde. In de Engelse Excel heet deze fout #CALC!.

#####

##### is geen echte fout: de kolom is te smal om het getal of de datum te tonen. Maak de kolom breder door te dubbelklikken op de rand rechts van de kolomletter.

Kringverwijzing oplossen

Een kringverwijzing is een formule die naar haar eigen cel verwijst, zoals =SOM(B2:B6) in B6. Excel waarschuwt je en kan de uitkomst niet berekenen. Haal de eigen cel uit de formule.